İnsan bazen kendi iç sesine yenilir ve şu sorunun etrafında dolanıp durur: Eskiler mi güzeldi, yoksa eski insanlar mı? Aslında bu soru, bir meraktan çok bir özlemin yankısıdır. Cevabını bildiğimiz halde, kalbimizin kabullenmekte zorlandığı bir gerçeğin peşinden gitmektir.
Geçmişi güzelleştiren ne zamanın kendisiydi ne de yaşanan mekânlar… Onu anlamlı kılan, o zamanın içinde yaşayan insanların yüreğiydi. Çünkü insan, yaşadığı çağa ruh verir. Eskiden hayatın içinde acele yoktu; duygular telaşa kurban edilmez, ilişkiler zamana yenilmezdi. İnsanlar hayallerini bugünün içinde yaşar, onları yarının hırsına teslim etmezdi. Belki de bu yüzden hayaller daha saf, mutluluk daha gerçekti.
Bugün “mutlu olmak istiyorsan geçmişe bak” denildiğinde, aslında hatıralardan çok o hatıraların içindeki insanı özlüyoruz. Bir selamın içtenliğini, bir sohbetin samimiyetini, bir kapının ardına kadar açık oluşunu… Küçük gibi görünen ama insanın ruhuna dokunan o büyük değerleri.
Eskiden insanlar hayallerini büyütürken kendilerini kaybetmezdi. Günü yaşarken yarını unutmadan ama yarın uğruna bugünü feda etmeden yaşardı. Hayaller geleceğe taşındıkça bozulmaya başlamadı mı zaten her şey? İnsan, sahip olacaklarının peşinde koşarken, sahip olduklarını fark etmemeye başladı. İşte kırılma noktası tam da burasıydı.
Oysa geçmişte hayat, sadece bireyin değil, bir bütünün hikâyesiydi. İnsan, kendi mutluluğunu kurarken yanına mutlaka bir başkasını da alırdı. Eşiyle, dostuyla, komşusuyla… Bir bahçede açan güller gibi, herkes farklıydı ama aynı güzelliğin parçasıydı. “Ben” olmak yetmezdi; “biz” olabilmekti asıl değerli olan.
Yanlışların karanlığında kaybolmuş bir hayat değil, doğruların ve iyiliğin rehberliğinde şekillenen bir yaşam vardı. İnsanlar geleceğe sadece söz bırakmaz, yaşanmışlık bırakırdı. Ve o yaşanmışlıkların içinde kırgınlıktan çok merhamet, çıkarcılıktan çok vefa bulunurdu.
Bugüne geldiğimizde ise içimizi burkan o kıyas kaçınılmaz oluyor. Sanki hayat tersine dönmüş gibi… Geçmişin güzellikleri, bugünün karmaşası ve yalnızlığı altında silikleşmiş. İnsanlar kalabalıkların içinde daha yalnız, ilişkiler daha yüzeysel, duygular daha kırılgan.
Ama belki de en acı olan şu: Bugün eksikliğini hissettiğimiz her şey, bir zamanlar bizim elimizdeydi. Ve biz, farkında olmadan onları geride bıraktık.
Demek ki mesele zaman değil…
Mesele insanın kendisi.
Eskiler güzeldi, evet…
Ama onları güzel yapan, hayatı birlikte omuzlayan, hayallerini paylaşan, iyiliği çoğaltan insanlardı.
Ve belki de en büyük gerçek şudur:
Geçmişi özlemek yerine, o güzelliği yeniden kurmayı hatırladığımız gün, bugün de güzel olabilir.